ФИЗИКО-ХИМИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОДУКТОВ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ СЕРПЕНТИНИТОВЫХ ОТХОДОВ И ФОСФОРНОЙ КИСЛОТЫ

Аннотация

Бұл зерттеуде серпентинит қалдықтарының фосфор қышқылымен әрекеттесуі негізінде тыңайтқыш ретінде қолдануға жарамды магний мен фосфор қосылыстарының түзілуі қарастырылды. Жітіқара кен орнының серпентинит қалдықтары әртүрлі стехиометриялық қатынастарда фосфор қышқылымен өңделді. Реакция өнімдері рентгенфазалық талдау (XRD), Фурье түрлендіру инфрақызыл спектроскопиясы (FTIR) және pH өлшеу әдістерімен зерттелді. Фосфор қышқылы серпентинит құрылымын тиімді түрде ыдырататыны анықталды, нәтижесінде гидратталған магний фосфаттары түзілді. Mg(H₂PO₄)₂·2H₂O және MgHPO4·3H₂O фазалары анықталды. Mg2⁺:H₃PO₄ = 1:1 мольдік қатынасында жүйенің pH шамасы бейтарапқа жуық деңгейге (~6,9) жетіп, тыңайтқыш ретінде қолдануға қолайлы фазалық құрам қалыптасты. Магний ортофосфаты анықталмады, бұл оның төмен термодинамикалық тұрақтылығымен түсіндіріледі. Басқа қышқылдармен салыстырғанда фосфор қышқылы серпентинитті ыдыратуда ең жоғары тиімділік көрсетті. Алынған өнімдер – магний фосфаттары – жоғары агрохимиялық әлеуетке ие, ал өңдеудің жұмсақ жағдайлары олардың практикалық қолданылуына мүмкіндік береді. Бұл тәсіл серпентинит қалдықтарын кәдеге жаратуға арналған тұрақты әрі ресурсты үнемдейтін әдіс болып табылады және оларды ұтымды пайдалануға, сондай-ақ экологиялық қауіпсіз тыңайтқыштарды дамытуға ықпал етеді.